Zet thuismedicatie voort - Van gebroken zorg naar continuïteit

12 januari 2012 door Hadewig Colen en Mathieu Tjoeng

Het is gebruikelijk dat een patiënt bij ziekenhuisopname wordt overgezet op ziekenhuismedicatie. Daarvoor bestaan niet altijd goede argumenten. Ziekenhuisapothekers Hadewig Colen en Mathieu Tjoeng pleiten voor continuering van de thuismedicatie.

Een opname in een ziekenhuis is vaak een reden om de medicatie van de patiënt te beoordelen en te wijzigen. Behalve het starten of stoppen van medicatie in verband met de behandeling in het ziekenhuis, is een praktisch gevolg van de ziekenhuisopname dat thuismedicatie routinematig wordt vervangen door ziekenhuismedicatie.

Onrust

Bij de patiënt geeft dit veel onrust en onzekerheid, en bij ontslag van de patiënt is dit een bron van verwarring: moet de oude thuismedicatie worden hervat, of is deze vervallen of vervangen?
De ziekenhuisfarmacie heeft hier natuurlijk een taak, want de opname kan gerelateerd zijn aan medicatiegebruik [1] of de medicatie die thuis is ingesteld kan een probleem vormen voor de interventie in het ziekenhuis. Na zorgvuldige beoordeling van de klinische situatie van de patiënt kan overbodige medicatie gestopt worden bij ontslag. De begeleiding van dit proces vereist de regie van de ziekenhuisapotheker, die in samenspraak met behandelend specialisten, huisarts, poliklinische en openbare apotheek de verantwoordelijkheid neemt voor de kwaliteit van de gehele farmacotherapie.

De vraag is of de oorspronkelijke redenen om de thuismedicatie routinematig te vervangen door middelen uit het ziekenhuisassortiment, nog relevant zijn. Komt deze ingreep de kwaliteit ten goede? Zijn er financiële voordelen mee te behalen? Of is er nu juist sprake van verregaande inefficiëntie en verspilling van tijd en geneesmiddelen? Bij het laatste kan gedacht worden aan het prijsverschil tussen geneesmiddelen in het ziekenhuis en daarbuiten, waar het onredelijk lijkt het duurste te continueren als chronische therapie.

Ter wille van de duidelijkheid stellen wij voor dat de ziekenhuisapotheker de mogelijkheid krijgt de thuismedicatie van de patiënt te continueren bij opname in het ziekenhuis. De nieuwe Leidraad doelmatig voorschrijven van de Orde van Medisch Specialisten adviseert dit ook [2]. Dat de patiënt in beginsel zijn eigen medicatie doorgebruikt, zou zelfs de standaardprocedure horen te zijn, waarbij de ziekenhuisapotheker alleen substitueert als daar goede redenen voor zijn.

Regie

De ziekenhuisapotheker heeft daarnaast een regierol in de afstemming van de farmacotherapie over de muren van het ziekenhuis. Voor de zorgactiviteit van de ziekenhuisapotheker betekent dit:

• verstrekking van medicatie en begeleiding van medicatiegebruik als onderdeel van de zorgactiviteit;
• continuering en begeleiding van reeds ingezette medicatie door andere dan de eigen specialisten als onderdeel van de totale zorg;
• beoordeling en bijsturing van het medicatieprofiel bij ontslag als aparte zorgactiviteit.

Met deze voorstellen tot verandering wordt de farmaceutische zorg bij ziekenhuisopname en -ontslag efficiënter en beter. Uiteraard moet deze zorgactiviteit in het declaratiesysteem van het ziekenhuis worden opgenomen.

 

Literatuur
1 Leendertse AJ, Egberts AC, Stoker LJ, van den Bemt PM; HARM Study Group. Frequency of and risk factors for preventable medication-related hospital admissions in the Netherlands. Arch Intern Med. 2008;168(17):1890-6.
2 Leidraad doelmatig voorschrijven van geneesmiddelen door medisch specialisten. Utrecht: Orde van Medisch Specialisten; 2011.

 Over de auteurs
Hadewig Colen is ziekenhuisapotheker in het Medisch Spectrum Twente, Enschede.
Mathieu Tjoeng is ziekenhuisapotheker in het St. Antonius Ziekenhuis, Nieuwegein/Utrecht

gepubliceerd in PW nr 2 - 13 januari 2012